School en onderwijs

Als je kind de diagnose autisme krijgt, wil dat zeker niet automatisch zeggen dat het naar een school voor buitengewoon onderwijs moet. Sinds het M-decreet is inclusief onderwijs (dus in een gewone school) de eerste optie. Sinds september 2023 vervangt het decreet leersteun het M-decreet. Doel is nog steeds de beste school zoeken voor elke leerling, met welke beperking dan ook: het gewoon onderwijs als het kan, in het buitengewoon onderwijs als dat nodig is.

Het onderwijssysteem in Vlaanderen is echter nog niet volledig inclusief. Er zijn nog altijd scholen voor buitengewoon onderwijs voor leerlingen waarvoor de redelijke aanpassingen en extra leerondersteuning in een gewone school niet volstaan. Voor een inschrijving in het buitengewoon onderwijs is een verslag van het CLB vereist. Kinderen met autisme zonder verstandelijke beperking worden doorverwezen naar een buitengewoon onderwijs type 9.

In Vlaanderen kan je vrij een school voor je kind kiezen. Dit kan ook wanneer je kind nood heeft aan extra zorg. Iedere school moet een zorgbeleid uitbouwen zodat leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften zich in een gewone school kunnen inschrijven. 

Gewone scholen hanteren het zorgcontinuüm om samen met de ouders en het CLB zo goed mogelijk te zorgen voor alle leerlingen van de school. Als een kind zich onvoldoende kan ontwikkelen, dan zijn extra maatregelen mogelijk. Deze maatregelen worden redelijke aanpassingen genoemd. Zijn die nog onvoldoende en overschrijden de noden de interne expertise? Dan wordt de zorg uitgebreid door bijvoorbeeld een leersteuncentrum te betrekken. Een gewone school kan ook een individueel aangepast leerprogramma voorstellen. Heel soms zijn de zorggrenzen bereikt en adviseert een school dat buitengewoon onderwijs beter is om in te spelen op de noden van een kind met autisme.

Ja, dat kan.

Wanneer het CLB een verslag toegang buitengewoon onderwijs heeft opgemaakt, mag je je kind nog altijd inschrijven in een gewone school.

De school schrijft je kind dan in onder ontbindende voorwaarden. Dat betekent dat de inschrijving voorlopig is. De school onderzoekt samen met jou, de klassenraad en het CLB:

• welke aanpassingen nodig zijn;
• of die aanpassingen redelijk zijn;
• of je kind het gemeenschappelijk curriculum kan volgen.

Mogelijke uitkomsten

1. Gemeenschappelijk curriculum

Zijn de aanpassingen redelijk en voldoende?
Dan volgt je kind het gemeenschappelijk curriculum.

Als blijkt dat buitengewoon onderwijs niet langer nodig is, kan het CLB het verslag opheffen.

2. Individueel aangepast curriculum (IAC)

Zijn de aanpassingen onvoldoende om het gemeenschappelijk curriculum te volgen, maar kan je kind wel studievoortgang maken met aangepaste doelen?
Dan kan de school een individueel aangepast curriculum toekennen.

Je kind werkt dan met aangepaste leerdoelen.
Op het einde van de schoolloopbaan ontvangt je kind geen diploma, maar een attest van verworven bekwaamheden.

3. Ontbinding van inschrijving

Beslist de school, na overleg en motivering, dat de redelijke aanpassingen niet haalbaar zijn binnen het gemeenschappelijk curriculum én niet binnen een individueel aangepast curriculum?
Dan kan de school de inschrijving ontbinden.

Wat als het gaat om een OV4-verslag?

In het secundair onderwijs vermeldt het verslag ook een opleidingsvorm, bijvoorbeeld opleidingsvorm 4 (OV4). OV4 leidt in het buitengewoon onderwijs tot een diploma secundair onderwijs.

Met een OV4-verslag kan je je kind ook inschrijven in een gewone school onder ontbindende voorwaarden.

Er zijn dan drie mogelijkheden:

1. Gemeenschappelijk curriculum

De school oordeelt dat de redelijke aanpassingen haalbaar zijn binnen het gemeenschappelijk curriculum.
Je kind wordt definitief ingeschreven en kan recht hebben op leersteun via een leersteuncentrum.

2. Individueel aangepast curriculum

De school beslist dat het gemeenschappelijk curriculum niet haalbaar is, maar dat je kind wel kan leren binnen een individueel aangepast curriculum.
De leerdoelen worden aangepast.
Je kind ontvangt op het einde geen diploma, maar een attest van verworven bekwaamheden.

3. Ontbinding van inschrijving

De school motiveert dat de redelijke aanpassingen niet haalbaar zijn binnen het gemeenschappelijk curriculum én niet binnen een individueel aangepast curriculum.
De inschrijving wordt dan ontbonden.

Ontdek meer informatie over de gevolgen van een verslag buitengewoon onderwijs voor het onderwijs van mijn kind met autisme.

Pas als redelijke aanpassingen in een gewone school onvoldoende zijn en er een individueel leerprogramma nodig is, zal het CLB een verslag voor toegang tot het buitengewoon onderwijs schrijven. Voor sommige ouders is de overstap naar een school voor buitengewoon onderwijs heel moeilijk, voor de ander kan het een opluchting zijn.

In het verslag wordt een type en onderwijsvorm vermeld. De ouders kiezen zelf de school waar dit aangeboden wordt, maar helaas is jouw eerste keuze niet altijd haalbaar. Het aanbod is namelijk minder groot dan in het gewoon onderwijs, zeker als het gaat om een secundaire school. Scholen hebben een specifieke dag om je kind aan te melden. De basisregel voor een inschrijving: wie eerst komt, krijgt als eerste een plaats. Er zijn wel uitzonderingen op deze regel. Neem contact op met de school van jouw keuze en vraag naar de aanmeldingsprocedure, de inschrijvingsdatum en mogelijke voorrangsregels die ze hanteren.

• Het leerprogramma is aangepast aan de noden van de leerlingen: een individueel aangepast leerprogramma.
• De klasgroepen zijn kleiner.
• Er is meer ruimte voor de verschillen tussen de leerlingen.
• Er zijn meer aanpassingen op vlak van omgeving zoals bijvoorbeeld aangepaste werktafels of een stille ruimte.
• Er is specifieke begeleiding waar nodig, bijvoorbeeld logopedie of psychomotorische begeleiding.

Onze Praktische Gids bundelt antwoorden op de vele vragen die ouders van een kind met autisme hebben.

Ben je op zoek naar de meest aangepaste school voor je kind? Je vindt tips in ons hulpmiddel Een school kiezen