Waarom nu pas de diagnose?

Misschien vraag je je af waarom je autisme pas nu is ontdekt. Onderzoek wijst op een combinatie van factoren: camoufleren, beperkte herkenning bij volwassenen, en diagnostische criteria die lang vooral op kinderen waren gericht.

Je paste je lange tijd aan

Veel volwassenen met autisme hebben zich jarenlang aangepast aan de verwachtingen van anderen. Dat heet ‘masking’ of camoufleren: je gedrag bewust of onbewust afstemmen op wat anderen verwachten. Langdurig maskeren kan leiden tot uitputting, burn-out en het gevoel vervreemd te raken van jezelf, omdat je minder goed voelt wat voor jou aangenaam is. Daardoor valt autisme soms pas op latere leeftijd op.

Een ingrijpende levensgebeurtenis

Grote veranderingen zoals een scheiding, het verlies van een job, of de geboorte van een kind kunnen de balans verstoren. In zulke periodes wordt het lastiger om te blijven compenseren, waardoor onderliggende autistische kenmerken zichtbaarder worden.

Langdurige overbelasting of stress

Langdurige stress of overbelasting kan ervoor zorgen dat de strategieën waarmee je je jarenlang hebt aangepast, niet meer vol te houden zijn.
Je raakt uitgeput en minder goed in staat om prikkels te filteren of sociale situaties te hanteren. Daardoor worden onderliggende autistische kenmerken zichtbaarder, wat soms leidt tot een late diagnose.

Hormonale veranderingen

Sommige mensen merken dat ze tijdens de perimenopauze of andere hormonale schommelingen meer moeite krijgen met prikkels en regulatie. Voor sommigen is dat een kantelpunt waarop autistische kenmerken herkenbaarder worden.

De diagnose van een kind

Wanneer je kind de diagnose autisme krijgt, kan dat een spiegel voorhouden. Door de gelijkenissen ga je soms zelf op onderzoek, wat kan leiden tot een eigen diagnose.

Psychologische hulpverlening

Veel mensen zoeken eerst hulp voor angsten, stressklachten of depressie.
Tijdens de therapie wordt soms duidelijk dat deze moeilijkheden samenhangen met autisme.
Dat heet diagnostische overschaduwing: één diagnose of probleem krijgt de aandacht, waardoor het autisme op de achtergrond blijft en pas later wordt opgemerkt.

Evolutie kennis van autisme

Tot enkele jaren geleden was de kennis over autisme beperkter en lag de focus vooral op jongens met opvallende kenmerken. Ook nu nog sluiten veel herkenningsbeelden niet altijd aan bij volwassenen, vrouwen en mensen met subtielere presentaties, waardoor signalen gemist kunnen worden.

Autisme is geen losstaande ervaring. Hoe je het beleeft, hangt samen met andere aspecten van wie je bent: je gender, seksuele oriëntatie, culturele achtergrond, neurodivergenties of levensomstandigheden.

Zo vertellen queer mensen vaak dat hun diagnose ook een tweede ‘ontmaskering’ was, naast uitkomen voor hun identiteit. Mensen met een migratieachtergrond of in armoede ervaren vaker extra drempels in hulpverlening of herkenning. En vrouwen krijgen gemiddeld later of foutiever een diagnose, omdat hun gedrag minder snel als ‘autistisch’ wordt gezien.

Al die ervaringen zijn verschillend, maar ze tonen één rode draad: autisme wordt niet altijd even snel of juist herkend, afhankelijk van de bril waarmee er naar jou gekeken wordt.