Ondersteuning en aanpassingen
Studeren met autisme kan goed gaan. Toch heb je soms aanpassingen of extra ondersteuning nodig. In Vlaanderen bestaan verschillende hulpmiddelen en diensten die je studies haalbaarder maken.
Het SIHO ondersteunt studenten en onderwijsinstellingen. Als student vind je er duidelijke informatie en praktische tools.
Aan Vlaamse hogescholen en universiteiten kan je terecht bij de studentenvoorzieningen voor redelijke aanpassingen. Zij bieden onder andere:
- Studiebegeleiding: hulp bij studiemethode, planning en organisatie
- Trajectbegeleiding: advies over het opleidingstraject dat bij jou past
- Psychosociale ondersteuning: hulp bij sociale, emotionele of financiële uitdagingen
- Individuele begeleiding bij functiebeperking: als algemene ondersteuning niet volstaat
De concrete aanpak verschilt per onderwijsinstelling.
Elke hogeschool en universiteit gebruikt soms andere namen voor gelijkaardige functies. In sommige instellingen voert één persoon meerdere taken uit; in andere werken verschillende medewerkers samen.
Download hier het document met een overzicht van de termen die hogescholen en universiteiten gebruiken.
Wat is het?
SIHO ondersteunt hogescholen, universiteiten en studenten rond inclusief onderwijs en studentenwelzijn. Je vindt er duidelijke info over studeren met een functiebeperking.
Website: Siho
Wat heb jij eraan?
Op de SIHO-site vind je:
- uitleg over ondersteuning per instelling
- contactgegevens van aanspreekpunten
- tips rond studievaardigheden en zelfzorg
- hulpmiddelen om je noden te benoemen
Roadmap (voor studenten met autisme)
Roadmap is een online tool voor studenten met autisme in het hoger onderwijs.
Je kan er taken, agenda, prikkels, contactpersonen en strategieën bijhouden.
Je gebruikt Roadmap zelfstandig of met een mentor.
Website: Roadmap | Siho
MoodSpace
MoodSpace is een gratis online platform voor studentenwelzijn met info, zelfhulpmodules, getuigenissen en wegwijzers naar hulp (ook crisisinfo).
Ook nuttig bij stress, overprikkeling, somberheid of studie-angst.
Open voor studenten, ouders, vrienden en medewerkers.
Website: MoodSpace
Let op: individuele aanpassingen vraag je altijd bij je eigen hoge school of universiteit.
Meld je bij het aanspreekpunt functiebeperking (bij de studentenvoorzieningen) best vroeg in het academiejaar.
Elke hogeschool en universiteit heeft een contactpunt voor studenten met een functiebeperking, waaronder autisme. Zij verwijzen je naar de juiste personen binnen jouw opleiding.
Samen bespreek je:
- welke hindernissen je tegenkomt (bijv. prikkels, planning, communicatie, examens)
- welke redelijke aanpassingen mogelijk zijn
- hoe afspraken praktisch verlopen
Hoe vroeger je contact opneemt, hoe gemakkelijker aanpassingen tijdens het semester of in de examenperiode geregeld raken.
Bij veel instellingen kan je zelfs al contact opnemen vóór je start.
Studenten met een functiebeperking, zoals autisme, hebben recht op redelijke aanpassingen om de studiekansen te verbeteren.
Deze maatregelen maken studeren en examens haalbaarder.
Ze vallen meestal onder twee groepen: onderwijsfaciliteiten en examenfaciliteiten.
Onderwijsfaciliteiten
Aanpassingen die het volgen van lessen en het verwerken van leerstof vergemakkelijken.
Mogelijkheden zijn onder andere:
- Schriftelijke instructies naast mondelinge uitleg
- Duidelijke en tijdige deadlines
- Gebruik van hulpmiddelen (laptop, noise cancelling, compenserende of ondersteunende software)
- Flexibele afspraken bij groepswerk (rolverdeling, schriftelijke bijdrage, alternatief bewijs van leerdoel)
- Afspraken over communicatie (bv. steeds bevestiging via e-mail)
- Aangepaste regeling voor stages (spreiding, inloopperiode, begeleiding)
- Toelating om een les vroeger te verlaten of later toe te komen
- Flexibele aanwezigheidsregeling bij verplichte lessen
Examenfaciliteiten
Maatregelen die examens toegankelijker maken.
Mogelijkheden zijn onder andere:
- Extra examentijd bij schriftelijke examens
- Extra voorbereidingstijd bij mondelinge examens
- Spreiding van examens binnen of buiten de examenperiode
- Keuze van plaats in het examenlokaal
- Examen in prikkelarme of kleinere ruimte
- Mondelinge toelichting bij een schriftelijk examen
- Vragen vooraf schriftelijk voorbereiden bij mondeling examen
- Extra toelichting vragen bij onduidelijke examenvragen
- Aangepaste deadlines voor taken of opdrachten
- Gebruik van hulpmiddelen (noise cancelling, laptop, ondersteunende of compenserende software)
Goed om te weten
- Aanpassingen worden afgestemd op jouw noden en kunnen per instelling verschillen.
- Vraag ze actief aan; ze worden niet automatisch toegekend.
- Dien je aanvraag op tijd in; vaak zijn er deadlines aan het begin van het academiejaar of semester.
- Informeer bij je trajectbegeleider of examencommissie wat mogelijk is.
- Soms is een attest of diagnostisch verslag nodig.
- Niet elke aanpassing kan worden goedgekeurd; ze mag de leerdoelen van het vak niet veranderen, mag geen onevenredige belasting vormen voor de opleiding of docent, mag de veiligheid niet in het gedrag brengen.
- Een weigering moet gemotiveerd worden; je hebt recht op intern beroep.
- Bespreek ook op tijd stages en groepswerken; die vragen vaak extra voorbereiding.
Studiebegeleiders helpen je om beter te studeren en structuur te brengen in je werk.
Ze bieden ondersteuning op maat, zodat je met meer rust en overzicht kan studeren.
Wat studiebegeleiders doen
- zoeken samen met jou naar een studiemethode die werkt
- helpen structuur aan te brengen in je studie
- stellen samen een haalbare planning op
- ondersteunen bij grote opdrachten: opdelen in stappen, prioriteiten stellen, overzicht houden
Groepssessies
Veel hogescholen en universiteiten organiseren groepssessies rond thema’s zoals:
- studiemethode
- timemanagement
- planning
Tijdens deze sessies krijg je praktische tips die je meteen kan toepassen.
Het is ook een kans om ervaringen uit te wisselen met andere studenten.
Goed om te weten
- Elke hogeschool of universiteit heeft een dienst studiebegeleiding.
- Deze begeleiding is gratis.
- Op de website van je instelling vind je meer info en contactpersonen per opleiding.
Studeren aan een hogeschool of universiteit kan soms overweldigend zijn, zeker als je autisme hebt.
Je kan te maken krijgen met:
- stress of overprikkeling
- twijfels over jezelf
- emotionele belasting of faalangst
- vragen over geldzaken of studiebeurzen
De diensten voor psychosociale ondersteuning luisteren zonder oordeel.
Samen bekijken jullie wat jij nodig hebt om je beter te voelen en je studies verder te zetten.
Je kan bij hen terecht voor:
- gesprekken over stress, zelfvertrouwen, faalangst of zelfbeeld
- hulp bij stressregulatie en emotioneel evenwicht
- doorverwijzing naar gespecialiseerde hulp, als dat nodig is
Veel diensten bieden ook:
- groepssessies of infosessies over mentaal welzijn
- praktische tips om beter met stress en druk om te gaan
Goed om te weten
- Kijk bij de studentenvoorzieningen of het aanspreekpunt psychosociale zorg van jouw hogeschool of universiteit.
- De ondersteuning is meestal gratis of laagdrempelig voor ingeschreven studenten.
Extra tip
Op MoodSpace.be vind je zelfhulp, wegwijzers en verhalen van andere studenten, een fijne plek om zelf op ontdekking te gaan.
Soms volstaat de algemene ondersteuning van je hogeschool of universiteit niet.
Als student met een functiebeperking, zoals autisme, kan je dan extra individuele begeleiding krijgen.
Die begeleiding is vrijwillig – je kiest zelf of je ze wilt opnemen.
Wat houdt het in?
De begeleiding sluit aan bij de gewone studiebegeleiding, maar gaat persoonlijker in op jouw situatie.
Ze wordt volledig afgestemd op wat jij nodig hebt en verschilt per instelling.
Je krijgt ondersteuning rond:
- studiemethode en leeraanpak
- planning en organisatie
- sociaal-emotionele thema’s
- communicatievaardigheden en zelfinzicht
De begeleiding gebeurt door professionals met kennis van functiebeperkingen.
Ze hebben oog voor:
- jouw talenten en leertype
- mogelijke valkuilen
- jouw manier van communiceren
Uitgebreidere ondersteuning
Soms gaat de begeleiding verder dan de klassieke hulp, bijvoorbeeld:
- overleg met externe hulpverleners
- afstemming met docenten of stagebegeleiders
- ondersteuning bij het delen van je diagnose op stage
- begeleiding op de stageplaats zelf
- uitleg over je functiebeperking (psycho-educatie)
- overleg met je familie of netwerk, als jij dat wil
Goed om te weten
Sinds het M-decreet (2017–2018) zijn hogescholen en universiteiten verplicht om een eigen ondersteuningsmodel uit te bouwen voor studenten met een functiebeperking.
- Deze werking staat los van de vroegere GON- of leersteun in het secundair onderwijs.
- Instellingen ontvangen hiervoor jaarlijks een budget, op basis van het aantal studenten met een functiebeperking.
- Dat budget vervangt de vroegere GON-begeleiding in het hoger onderwijs.
Zorg Campus in Gent biedt gratis of betaalbare psychologische begeleiding voor studenten van 17 tot 26 jaar. Je kan er terecht voor individuele gesprekken of groepssessies met een klinisch psycholoog, orthopedagoog, psychiater of seksuoloog.
Meer informatie: Zorg Campus | Stad Gent