Openbaar vervoer

Je kan op verschillende manieren nagaan welke bus, tram of trein je nodig hebt. Kies wat voor jou het meest overzichtelijk voelt.

Vraag hulp aan iemand die je vertrouwt

Je kan iemand die je kent vragen om samen je traject te bekijken. Dat kan helpend zijn als plannen moeilijk of stressvol aanvoelt.

Gebruik een routeplanner

Gebruik een routeplanner om je traject stap voor stap te plannen.

• Op de website of app van De Lijn kan je je vertrek- en aankomstpunt invullen.

• Je ziet welke bus of tram je moet nemen, waar je moet overstappen en hoe lang de rit duurt.

Voor treinverplaatsingen kan je ook de routeplanner van de NMBS gebruiken.

Bekijk een kaart van je traject of lijn

In plaats van een algemeen netplan werkt De Lijn vandaag met:

• lijnkaarten per bus of tram, waarop je alle haltes ziet;

• kaartweergave van je traject in de routeplanner.

Zo krijg je een visueel overzicht van waar je langs rijdt en waar je moet opstappen of overstappen.

Je mag verschillende hulpmiddelen combineren. Het is oké om extra ondersteuning te vragen als plannen moeilijk aanvoelt.

Als je reist met de trein, tram of bus, heb je altijd een geldig vervoersbewijs nodig.
Koop je ticket bij voorkeur op voorhand. Dat is goedkoper en geeft meer rust.

Heb je geen geldig vervoersbewijs bij controle, dan riskeer je een boete.

Heb je een abonnement, dan geldt dit als je vervoersbewijs. Bij controle moet je kunnen aantonen dat het abonnement van jou is, bijvoorbeeld via een kaart, app of identiteitscontrole.

Vervoersbewijs voor de trein

Voor treinreizen koop je je ticket bij NMBS.

Je kan een treinticket kopen:

• Online via nmbs.be of de NMBS-app.
  Je bewaart je ticket digitaal op je smartphone. Printen is niet nodig.

• Aan het loket in het station, als er een loket is.

• Aan een automaat in het station. Je volgt de stappen op het scherm en betaalt met kaart of cash.

• Op de trein zelf, alleen als je vooraf geen ticket kon kopen.
  Je meldt dit meteen aan de treinbegeleider. Je betaalt dan een toeslag.

De prijs van je treinticket hangt af van:

• de afstand;

• het type ticket;

• je leeftijd of eventuele korting.

Vervoersbewijs voor tram of bus

Voor tram en bus koop je je ticket bij De Lijn.

Je kan een ticket kopen:

• Online via delijn.be of de app van De Lijn.

• Via sms door een code te sturen naar 4411.

• Aan een automaat aan sommige haltes of overstappunten.

• Op de tram of bus zelf.
  Let op: dit is duurder dan vooraf kopen.

Met een standaard ticket van De Lijn kan je:

• 60 minuten reizen;

• overstappen binnen die 60 minuten;

• na 60 minuten je rit nog afmaken, maar niet meer overstappen.

Tip

Gebruik een routeplanner en check vooraf:

• welk vervoersbewijs je nodig hebt;

• hoe lang het geldig is;

• of een abonnement voor jou voordeliger is.

Je mag altijd hulp vragen aan iemand die je vertrouwt of aan personeel van het openbaar vervoer.

Op bus, tram en trein delen veel mensen een kleine ruimte. Daarom bestaan er enkele gewoonten die het samen reizen aangenamer maken. Ze zijn niet verplicht en worden niet door iedereen gevolgd.

Gesprekken en geluid

• Andere reizigers kunnen gesprekken vaak meehoren.

• Veel mensen kiezen er daarom voor om persoonlijke of intieme onderwerpen niet te bespreken.

• Een rustig stemvolume wordt meestal als aangenamer ervaren.

Zitten en persoonlijke ruimte

• Als er voldoende plaats is, kiezen mensen die elkaar niet kennen er vaak voor om niet naast elkaar te zitten.

• Is het druk, dan is naast elkaar zitten normaal en oké.

Zitplaatsen afstaan

Als alle zitplaatsen bezet zijn, staan sommige mensen hun plaats af aan:

• oudere personen;

• zwangere vrouwen;

• mensen die zichtbaar moeilijk kunnen blijven staan.

Dit is een beleefdheidsgewoonte, geen verplichting.
Je mag altijd eerst inschatten wat voor jou haalbaar is.

Muziek en oortjes

• Muziek luisteren met oortjes is meestal oké.

• Als het volume hoog staat, kunnen anderen dit soms toch horen.

• Veel mensen kiezen daarom voor een lager volume.

Rijrichting

• Sommige mensen worden sneller wagenziek als ze achteruit rijden.

• Dat kan een reden zijn waarom iemand vraagt om van plaats te wisselen.

• Je mag altijd aangeven of dat voor jou wel of niet lukt.

Bagage

• Als het druk is, houden veel mensen de stoel naast zich vrij.

• Bagage kan:

  • op je schoot;

  • onder de stoel;

  • of in het bagagerek bovenaan.

• Let erop dat je je bagage niet vergeet bij het uitstappen.

Belangrijke nuance

Niet iedereen volgt deze gewoonten.
Dat betekent niet dat jij iets fout doet of dat je iemand moet corrigeren.

Je mag altijd:

• kiezen wat voor jou werkt;

• rekening houden met je eigen noden en energie;

• hulp vragen als iets onduidelijk of moeilijk is.

Kernboodschap

Ongeschreven regels zijn geen vaste regels.
Het is genoeg dat jij:

• respectvol handelt;

• je eigen grenzen bewaakt;

• veilig en rustig reist.

Als je het openbaar vervoer gebruikt, kan het gebeuren dat je reis niet verloopt zoals gepland. Dat kan stressvol zijn. Voorbereiding en duidelijke stappen kunnen helpen.

Wat kan je vooraf doen?

• Kijk op voorhand of er een volgende trein, tram of bus is als je je aansluiting mist.

• Noteer wie je kan bellen bij een probleem.
  Bespreek vooraf met die persoon dat je hen mag contacteren.

• Denk na over wat je helpt als je moet wachten, bijvoorbeeld iets om te lezen of luisteren.

Wat kan je doen op het moment zelf?

• Probeer eerst even te stoppen en te kijken wat er mogelijk is.

• Kijk op borden, schermen of in een app wat een alternatief traject is.

• Vraag hulp aan:

  • een medewerker;

  • of een andere reiziger, als dat voor jou haalbaar voelt.

Je hoeft dit niet alleen uit te zoeken.

Als je te laat zal zijn

Merk je dat je te laat zal aankomen op een afspraak:

• laat dit zo snel mogelijk weten;

• geef kort aan dat je vertraging hebt en later aankomt.

Je hoeft geen uitgebreide uitleg te geven.

Belangrijke boodschap

Onverwachte situaties zeggen niets over jou.
Het is oké om:

• hulp te vragen;

• tijd nodig te hebben;

• een andere oplossing te kiezen dan gepland.