Een crisis ontstaat meestal niet van de ene dag op de andere. Vaak zie je dagen of weken vooraf al signalen.

Die signalen verschillen per persoon. Daarom is het belangrijk dat je leert herkennen wat voor jou een waarschuwing is.

Hoe begin je?

Heb je eerder een crisis meegemaakt?
Kijk dan terug:

• Wat veranderde er vooraf?

• Wat voelde je?

• Wat merkten anderen?

Dat is niet eenvoudig. Vraag hulp aan een begeleider, psycholoog of iemand uit je netwerk.

Maak samen een lijst met waarschuwingssignalen. Deel die lijst met mensen die je vertrouwen.

Je kan hiervoor het hulpmiddel ‘Crisis: signalen herkennen’ gebruiken.

Werk met drie fasen

Een eenvoudige manier is werken met drie kleuren.

🟢 Groene fase

Je voelt je rustig en in evenwicht. 
Je dagelijkse routines lukken.

🟠 Oranje fase

Je merkt dat het minder goed gaat.

Mogelijke signalen:

• onrust

• sneller geïrriteerd

• slechter slapen

• minder eten

• veel piekeren

• sneller overprikkeld

Dit is het moment om actie te ondernemen.

🔴 Rode fase

De spanning is te hoog.
Je krijgt de situatie niet meer onder controle.

Er kan gevaar ontstaan voor jezelf of anderen.
Extra hulp is nodig.

Wat noteer je per fase?

Schrijf per fase kort op:

• Wat voel ik?

• Wat merk ik zelf?

• Wat merken anderen?

• Wat helpt mij?

• Wat kunnen anderen doen?

Zo maak je een persoonlijk crisisplan.

Je kan een voorbeeld bekijken: Signalen crisis en mogelijk acties: voorbeeld

Wat doe je in de rode fase?

In de rode fase is de spanning te hoog.
Zelfregulatie lukt niet meer voldoende.

De eerste stap is veiligheid.

1. Zorg voor rust

• Ga naar een prikkelarme plek.

• Beperk gesprekken tot het noodzakelijke.

• Gebruik korte, duidelijke zinnen.

2. Schakel hulp in

• Contacteer een vertrouwenspersoon.

• Bel je begeleider of hulpverlener.

• Is er acuut gevaar? Bel de spoeddienst.

Je hoeft dit niet alleen te dragen.

3. Vermijd extra druk

• Stel moeilijke gesprekken uit.

• Leg verwachtingen tijdelijk lager.

• Focus op stabiliseren, niet op oplossen.

4. Evalueer nadien samen

Wanneer de spanning zakt:

• Kijk wat de crisis heeft uitgelokt.

• Pas je signalenlijst aan.

• Bespreek wat volgende keer eerder kan helpen.

Een crisis is geen falen.
Het is een signaal dat de draagkracht overschreden was.

Met een duidelijk plan vergroot je de kans dat je sneller kan ingrijpen bij een volgende spanningsopbouw.

Specifiek bij autisme

Bij autisme speelt overbelasting vaak een grote rol.

Denk aan:

• te veel prikkels

• onverwachte veranderingen

• sociale druk

• langdurige stress

Een crisis is vaak het gevolg van opgestapelde spanning.

Door signalen vroeg te herkennen, kan je sneller ingrijpen. Dat helpt om escalatie te voorkomen.

Hulpmiddelen

Je kan inspiratie vinden in:

• Spanningsmeter

• De gevoelsmeter

• Signalen crisis en mogelijke acties

Bekijk deze via de Toolbox hieronder